डी. बी. कूपर - विमान अपहरण करून हवेतून उडी मारणारा आणि कायमचा गायब झालेला माणूस

 

24 नोव्हेंबर 1971. अमेरिकेत थँक्सगिव्हिंगचा उत्साह होता. लोक सुट्टीच्या तयारीत होते. विमानतळांवर प्रवाशांची गर्दी होती. त्या दिवशी पोर्टलँडहून सिएटकडे जाणाऱ्या नॉर्थवेस्ट ओरिएंट एअरलाइन्सच्या फ्लाइट 305 मध्ये एक सामान्य प्रवासी चढला. त्याने काळा सूट घातला होता. पांढरा शर्ट घातला होता. काळी टाय लावली होती. त्याच्या चेहऱ्यावर कोणताही तणाव दिसत नव्हता. तो एखाद्या व्यापाऱ्यासारखा दिसत होता. त्याने रोख पैसे देऊन तिकीट घेतले. तिकीटावर नाव लिहिले होते – डॅन कूपर. विमानात चढताना कोणालाही कल्पना नव्हती की हा माणूस काही तासांत अमेरिकेच्या इतिहासातील सर्वात मोठ्या रहस्यांपैकी एक बनणार आहे. DB Cooper Mystery, D B Cooper Hijacking

एका छोट्या चिठ्ठीने बदलले सर्व काही

विमानाने उड्डाण केल्यानंतर काही वेळाने त्या माणसाने एअर होस्टेस फ्लॉरेन्स शॅफनर हिच्या हातात एक चिठ्ठी दिली. त्या काळात विमानातील कर्मचारी अनेकदा प्रवाशांकडून फोन नंबर किंवा संदेश असलेल्या चिठ्ठ्या घेत असत. त्यामुळे तिने ती चिठ्ठी न वाचताच खिशात ठेवली. ते पाहून त्या माणसाने शांतपणे तिच्याकडे पाहिले. त्याचा आवाज अगदी स्थिर होता. तो म्हणाला, "मॅडम, ती चिठ्ठी वाचा. माझ्याकडे बॉम्ब आहे." एअर होस्टेसच्या अंगावर काटा आला. तिने चिठ्ठी उघडली. त्यात खंडणीची मागणी लिहिलेली होती. त्याने सांगितले होते की त्याच्याकडे बॉम्ब आहे आणि त्याच्या मागण्या पूर्ण झाल्या नाहीत तर तो विमान उडवून देईल. DB Cooper Mystery, D B Cooper Hijacking

बॉम्बचे दर्शन आणि वाढलेला तणाव

एअर होस्टेस त्याच्या शेजारी जाऊन बसली. कूपरने आपली ब्रीफकेस थोडीशी उघडली. आत वायर आणि लाल रंगाचे सिलिंडर दिसत होते. ते पाहून ती हादरली. तो बॉम्ब खरा होता की बनावट, हे कोणालाच माहीत नव्हते. मात्र त्या क्षणी त्याला गांभीर्याने घेण्याशिवाय दुसरा पर्याय नव्हता. कूपरने 200,000 डॉलर्स रोख रक्कम आणि चार पॅराशूटची मागणी केली. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे तो कोणत्याही क्षणी घाबरलेला दिसत नव्हता. त्याने दारू मागवली. सिगारेट ओढली. खिडकीबाहेर पाहत शांतपणे बसून राहिला. जणू काही हा संपूर्ण प्रकार त्याच्यासाठी अगदी सामान्य होता.

सिएटल विमानतळावरील थरार

विमान सिएटल येथे उतरले. विमानतळावर पोलिस, एफबीआय अधिकारी आणि विमान कंपनीचे प्रतिनिधी जमा झाले. अधिकाऱ्यांनी प्रवाशांच्या सुरक्षिततेला प्राधान्य दिले. त्यामुळे कूपरच्या मागण्या मान्य करण्यात आल्या. त्याला 200,000 डॉलर्सची रक्कम देण्यात आली. चार पॅराशूटही देण्यात आले. त्यानंतर त्याने सर्व प्रवाशांना मुक्त केले. अनेक प्रवाशांना तेव्हा कळलेच नव्हते की त्यांच्या विमानाचे अपहरण झाले होते. आता विमानात फक्त काही कर्मचारी आणि कूपर उरले होते. सर्वांना वाटले की पुढे मोठा संघर्ष होईल. मात्र खरी कथा तर आता सुरू होत होती.

मेक्सिकोच्या दिशेने निघालेले विमान

कूपरने पायलटला मेक्सिकोच्या दिशेने उड्डाण करण्याचा आदेश दिला. त्याने विमान कमी उंचीवर आणि कमी वेगाने उडवण्यास सांगितले. एवढेच नाही तर विमानाचे मागील जिने उघडता येतील अशा स्थितीत ठेवण्याच्या सूचना दिल्या. यामुळे तपास अधिकाऱ्यांना संशय आला की हा माणूस पॅराशूटिंगचे प्रशिक्षण घेतलेला असावा. विमान पुन्हा आकाशात झेपावले. बाहेर मुसळधार पाऊस होता. जोरदार वारे वाहत होते. नोव्हेंबरची थंडी अंग गोठवत होती. अशा परिस्थितीत कोणी विमानातून उडी मारेल, असे कोणालाही वाटत नव्हते. Dan Cooper

काळोखात घेतलेली ती अशक्य उडी

रात्री सुमारे आठ वाजल्यानंतर विमान ओरेगॉन आणि वॉशिंग्टन राज्यांच्या सीमेवरील जंगलांवरून उडत होते. अचानक विमानाच्या मागील भागात हालचाल झाली. कूपरने पैशांची बॅग आपल्या शरीराला बांधली. पॅराशूट पाठीवर घेतले. त्यानंतर त्याने विमानाचा मागील जिना उघडला. प्रचंड वारा आत घुसला. विमान हादरले. काही क्षणांनी कूपरने त्या अंधाऱ्या आकाशात उडी मारली. खाली दाट जंगल होते. मुसळधार पाऊस होता. तापमान अत्यंत कमी होते. त्या क्षणानंतर डी. बी. कूपरला पुन्हा कोणीही पाहिले नाही. Dan Cooper

अमेरिकेतील सर्वात मोठी शोधमोहीम

कूपरने उडी मारल्यानंतर अमेरिकन प्रशासनाने अभूतपूर्व शोधमोहीम सुरू केली. हेलिकॉप्टर उडवण्यात आले. सैन्याची मदत घेण्यात आली. जंगलांमध्ये शेकडो अधिकारी उतरले. नद्या आणि डोंगर तपासण्यात आले. हजारो लोकांची चौकशी करण्यात आली. एफबीआयने शेकडो संशयितांची यादी तयार केली. प्रत्येक छोट्या पुराव्याची तपासणी झाली. मात्र कूपरचा मागमूस सापडला नाही. ना त्याचा मृतदेह सापडला. ना पॅराशूट. ना पैसे. जणू तो हवेत विरघळून गेला होता.

तो जिवंत राहिला होता का?

या प्रकरणातील सर्वात मोठा प्रश्न हाच आहे. कूपर जिवंत राहिला होता का? अनेक तज्ज्ञांच्या मते त्या रात्रीच्या परिस्थितीत जगणे जवळजवळ अशक्य होते. त्याच्याकडे योग्य पॅराशूटिंग उपकरणे नव्हती. हवामान खराब होते. खाली दाट जंगल होते. मात्र दुसरा गट वेगळे मत मांडतो. त्यांच्या मते कूपर अत्यंत प्रशिक्षित पॅराट्रूपर असू शकतो. त्याने आधीच उडी मारण्याचे ठिकाण निश्चित केले असावे. जमिनीवर त्याचे साथीदार वाट पाहत असावेत. त्यामुळे तो सुरक्षितपणे पळून गेला असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. Dan Cooper

नदीकिनारी सापडलेल्या नोटा

प्रकरणाला नवीन वळण 1980 मध्ये मिळाले. ब्रायन इंग्राम नावाचा आठ वर्षांचा मुलगा नदीकिनारी खेळत होता. त्याला वाळूमध्ये काही जुने डॉलरचे बंडल सापडले. तपास केल्यानंतर हे पैसे कूपरला दिलेल्या खंडणीतील असल्याचे स्पष्ट झाले. या शोधामुळे पुन्हा खळबळ उडाली. जर पैसे नदीपर्यंत आले होते तर कूपरचे काय झाले असेल? तो नदीत पडला होता का? की त्याने काही पैसे टाकून दिले होते? या प्रश्नांची उत्तरे मिळाली नाहीत. उलट रहस्य आणखी वाढले.

संशयितांची मोठी यादी

गेल्या अनेक दशकांत शेकडो संशयितांची नावे समोर आली. काही माजी सैनिकांवर संशय घेण्यात आला. काही अनुभवी पॅराशूटपटूंवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले. काही लेखकांनी तर विशिष्ट व्यक्तीच कूपर असल्याचा दावा केला. प्रत्येक संशयितामागे काही ना काही तर्क होते. मात्र कोणताही पुरावा न्यायालयीन कसोटीवर टिकू शकला नाही. त्यामुळे डी. बी. कूपरची खरी ओळख आजही अज्ञात आहे.

एफबीआयची हार

45 वर्षे चाललेल्या तपासानंतर 2016 मध्ये एफबीआयने सक्रिय तपास बंद करण्याची घोषणा केली. एजन्सीने हजारो तास या प्रकरणावर खर्च केले होते. लाखो कागदपत्रांची छाननी केली होती. मात्र कोणताही ठोस निष्कर्ष समोर आला नव्हता. त्यामुळे अधिकृत तपास थांबवण्यात आला. तरीही या प्रकरणावरील जनतेची उत्सुकता कमी झाली नाही. आजही अनेक संशोधक स्वतंत्रपणे या रहस्याचा मागोवा घेत आहेत.

लोककथेचा नायक की गुन्हेगार?

डी. बी. कूपरबाबत एक वेगळी गोष्ट घडली. अनेक लोक त्याला गुन्हेगारापेक्षा लोककथेतील नायक मानू लागले. कारण त्याने कोणालाही इजा केली नव्हती. त्याने प्रवाशांना सुरक्षित सोडले होते. तो शांत आणि सभ्य वागला होता. अर्थात त्याने गंभीर गुन्हा केला होता. विमानाचे अपहरण हा मोठा अपराध होता. तरीही लोकप्रिय संस्कृतीमध्ये त्याची प्रतिमा एका धाडसी आणि चतुर व्यक्तीची बनली. अनेक चित्रपट, पुस्तके आणि माहितीपटांमध्ये त्याचे रोमँटिक चित्रण करण्यात आले.

अर्धशतकानंतरही कायम असलेले रहस्य

आज या घटनेला पन्नासहून अधिक वर्षे झाली आहेत. आधुनिक विज्ञानाने अनेक जुनी रहस्ये उलगडली. डीएनए तंत्रज्ञान विकसित झाले. संगणकीय विश्लेषण प्रगत झाले. मात्र डी. बी. कूपरचे कोडे अद्याप सुटलेले नाही. तो कोण होता? त्याने हे सर्व का केले? तो जिवंत राहिला की मरण पावला? त्याने पैसे वापरले का? या सर्व प्रश्नांची उत्तरे अजूनही अंधारात आहेत.

इतिहासातील सर्वात परिपूर्ण गायब होणे?

गुन्हेगारी इतिहासात अनेक चोर, दरोडेखोर आणि खुनी प्रसिद्ध झाले. पण डी. बी. कूपर वेगळा ठरतो. कारण त्याने हजारो फूट उंचीवरून उडी मारली. लाखो लोकांच्या नजरेसमोर गुन्हा केला. संपूर्ण अमेरिकन यंत्रणा त्याच्या मागे लागली. तरीही तो पकडला गेला नाही. म्हणूनच अनेक इतिहासकार या प्रकरणाला "इतिहासातील सर्वात परिपूर्ण गायब होणे" असे संबोधतात. कदाचित डी. बी. कूपरचा मृत्यू त्या रात्रीच झाला असेल. कदाचित तो आजीवन सामान्य नागरिक म्हणून जगला असेल. सत्य काहीही असो, त्याने आपल्या मागे असे रहस्य ठेवले आहे की ज्याचे उत्तर आजही संपूर्ण जग शोधत आहे.