रविवार, २७ सप्टेंबर, २०२६

मारुती सुझुकीची कहाणी


एक काळ असा होता की, भारतात कार असणे म्हणजे श्रीमंतीचे लक्षण मानले जायचे. कार घ्यायची म्हणजे मोठी रक्कम खर्च करावी लागायची, अनेकदा वर्षानुवर्षे प्रतीक्षा करावी लागायची. कार मिळवण्यासाठी ओळख किंवा वशिला लागतो, अशी परिस्थिती होती. अशा काळात एका छोट्याशा कारने भारतीय मध्यमवर्गाचे स्वप्नच बदलून टाकले. त्या कारचे नाव होते Maruti 800. तिच्यामागे होती सरकारची इच्छाशक्ती, जपानी तंत्रज्ञान, काही धडाडीचे भारतीय अधिकारी आणि भारतातील सामान्य माणसाला परवडणारी कार देण्याचे स्वप्न. पुढे याच प्रयोगातून Maruti Udyog उभा राहिला. तीच कंपनी पुढे Maruti Suzuki India Limited बनली.

सोमवार, २१ सप्टेंबर, २०२६

उपग्रह काम करतो तरी कसा? how satellite works


रात्रीच्या आकाशात एखादा चमकणारा बिंदू दिसला की तो तारा आहे की उपग्रह, असा प्रश्न अनेकांना पडतो. आज मात्र उपग्रह ही केवळ अंतराळ संशोधनापुरती मर्यादित गोष्ट राहिलेली नाही. आपल्या मोबाईलमधील GPS, हवामानाचा अंदाज, दूरदर्शन, इंटरनेट, दळणवळण आणि पृथ्वीवरील अनेक प्रकारचे निरीक्षण यामध्ये उपग्रहांचा मोठा वाटा आहे. पण हजारो किलोमीटर उंचीवर गेलेली ही यंत्रणा प्रत्यक्षात काम कशी करते? तिला वीज कुठून मिळते? ती पृथ्वीवर पडत का नाही? आणि पृथ्वीवरून तिच्याशी संपर्क कसा साधला जातो? या प्रश्नांची उत्तरे उपग्रहाच्या रचनेत आणि भौतिकशास्त्राच्या काही मूलभूत नियमांमध्ये दडलेली आहेत. how satellite works

बुधवार, १६ सप्टेंबर, २०२६

चीनच्या शेतात माणूस नाही, ड्रायव्हरलेस ट्रॅक्टर राबतोय


कल्पना करा, सकाळची वेळ आहे. शेतात एक ट्रॅक्टर सुरू होतो. त्याच्या सीटवर चालक नाही. तरीही तो ठरलेल्या मार्गाने शेत नांगरतो, वळण घेतो आणि पुन्हा अचूक रेषेत पुढे जातो. GPS, sensors, cameras आणि artificial intelligence यांच्या मदतीने हे शक्य होत आहे. चीनमध्ये अशा autonomous tractor आणि unmanned farming तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत असल्याचे अहवाल सांगतात. चीनची स्मार्ट शेती आता केवळ प्रयोगशाळेतील कल्पना राहिलेली नाही.

सोमवार, १४ सप्टेंबर, २०२६

AI आपल्या सर्वांना मारून टाकेल का?


Artificial Intelligence (AI) ने अवघ्या 4 वर्षांत आपले जग बदलून टाकले आहे. कधी तो गणितातील न सुटलेली कोडी सोडवतो, तर कधी आपल्या नोकऱ्या खाण्याच्या मार्गावर येतो. आता Anthropic AI च्या एका संशोधकाने असे म्हणत राजीनामा दिला आहे की, AI येत्या 10 वर्षांत समस्त मनुष्यजातीचा नाश करू शकतो. या दाव्यामुळे जगभरात एकच खळबळ उडाली आहे. AI च्या आंधळ्या शर्यतीत सावधगिरीकडे दुर्लक्ष केले जात आहे का? असा प्रश्न यासंबंधी उपस्थित केला जात आहे.