आता किडनीही होणार दुरुस्त!

किडनी विकार हा आधुनिक काळातील एक गंभीर व वेगाने वाढणारा आजार आहे. जगभरातील कोट्यवधी लोक यामुळे त्रस्त आहेत. वैद्यकीय शास्त्रात आतापर्यंत किडनीचे एकदा नुकसान झाले की ते कायमचेच असते, अशी ठाम धारणा होती. पण आता ही धारणा बदलणार आहे. एका नव्या संशोधनामुळे नुकसान झालेली किडनीही पूर्ववत होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

सूर्यावर राहता येईल का?

सूर्य हा पृथ्वीवरील सर्व जीवनाचा मूळ स्रोत आहे. प्रकाश, उष्णता, ऊर्जा आणि जैविक प्रक्रियांना चालना देणारा हा महाकाय तारा नेहमीच मानवी कुतूहलाचा केंद्रबिंदू राहिला आहे. मात्र, सूर्यावर माणूस कधी राहू शकेल का? हा प्रश्न विचारताच विज्ञान तात्काळ नकार देते. तरीही, कल्पनाशक्तीला विज्ञानाची जोड दिली तर असा प्रश्न मनात येतो की, भविष्यात सूर्यावर राहायचेच झाले, तर मानवजातीला काय करावे लागेल? या ब्लॉगद्वारे आपण या प्रश्नाचे काल्पनिक उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न करूया... 

पृथ्वीच्या पोटात लपलेल्या पाण्याचे रहस्य!

आपण आपल्या पृथ्वीला निळा ग्रह म्हणतो. ही वसुंधरा महासागरांनी वेढलेली आहे. पण 4.6 अब्ज वर्षांपूर्वीची पृथ्वी आजच्या सारखी शांत व जीवनदायी नव्हती. त्या काळातील पृथ्वी पूर्णपणे वितळलेली होती. सर्वत्र अग्नी, ज्वालामुखी व उष्णतेचे साम्राज्य होते. ग्रह सतत उल्कावर्षावाने झोडपला जात होता. या स्थितीत पृथ्वीवर पाणी टिकणे अशक्य आहे, असे आजपर्यंत शास्त्रज्ञ मानत होते. पाणी असेलच तर ते वाफ बनून अंतराळात निघून गेले असावे, असा जुना समज होता. पण एका नव्या संशोधनामुळे हा समज बऱ्यापैकी चुकीचा ठरला आहे.

एका आईने दिला 9 बाळांना जन्म... एकाचवेळी!

कधी - कधी वास्तव हे कल्पनेपेक्षाही अधिक अद्भुत व अविश्वसनीय असते. एकाचेळी जुळी मुले जन्माला येणे हेच अनेकांसाठी आश्चर्याची बाब असते. त्यामुळे एकाचवेळी 9 बाळांचा जन्म झाल्याची घटना प्रथमदर्शनी कुणालाही अफवा वाटेल. पण माली (Mali) देशातील हलीमा सिसे (Halima Cissé) नामक महिलेने एक-दोन नव्हे तर तब्बल 9 बाळांना एकाचवेळी जन्म देत संपूर्ण जगाचे लक्ष वेधून घेतले. 

मे 2021 मध्ये ही महिला बाळंत झाली आणि वैद्यकीय इतिहासासह मानवी जीवनाच्या कहाणीत एक सुवर्णाक्षरांनी लिहावा असा अध्याय जोडला गेला...

क्वांटम कम्प्युटिंग... भविष्याकडे एक पाऊल!

जग आज तंत्रज्ञानाच्या एका निर्णयाक वळणावर उभे आहे. ज्या प्रकारे 20 व्या शतकात संगणकाने मानवी जीवनाची दिशा बदलली. त्याचप्रमाणे 21 व्या शतकात क्वांटम संगणन (Quantum Computing) ही संकल्पना संपूर्ण विज्ञान, उद्योग व अर्थव्यवस्थेला नवे वळण देणार आहे. 

याच पार्श्वभूमीवर अलीकडेच पहिला स्केलेबल अणु - आधारित (Atom-based) क्वांटम प्रोसेसर विकसित झाल्याची व त्याची फिडेलिटी तब्बल 99.99 टक्के असल्याची माहिती समोर आली आहे. ही केवळ वैज्ञानिक प्रगती नाही, तर क्वांटम संगणन प्रत्यक्ष वापराच्या उंबरठ्यावर पोहोचत असल्याचा ठोस पुरावा मानला जात आहे. 

पेटा सेका – मुले नव्हे, गुलाम जन्माला घालणारा गुलाम

मानवजातीच्या इतिहासातील सर्वात काळे प्रकरण म्हणून गुलामगिरीकडे पाहिले जाते. धर्म, वंश, सत्ता आणि पैशाच्या जोरावर माणसाने माणसालाच विकत घेतले. त्याला जनावरांपेक्षाही वाईट वागणूक दिली. आफ्रिकन लोकांच्या बाबतीत ही गुलामगिरी केवळ श्रमशोषणापुरती मर्यादित नव्ती. ती त्यांच्या शरीरावर, संततीवर व अस्तित्वावर चालवलेली अमानुष सत्ता होती. पेटा सेका ही अशाच एका गुलामाची कथा आहे. त्याचे संपूर्ण आयुष्य माणूस म्हणून नव्हे तर मालमत्ता व उत्पादन यंत्रणा म्हणून वापरले गेले. 

एपस्टीन फाईल म्हणजे काय?

जगाच्या राजकीय, आर्थिक आणि सामाजिक वर्तुळात काही प्रकरणे केवळ गुन्हेगारी स्वरूपापुरती मर्यादित राहत नाहीत, तर जागतिक सत्ताकेंद्रे, नैतिकता आणि न्यायव्यवस्थेवर गंभीर प्रश्न उपस्थित करतात. जेफ्री एपस्टीन आणि त्याच्याशी संबंधित कथित 'एपस्टीन फाईल्स' हे त्याचे ठळक उदाहरण आहे. ही फाईल केवळ कागदपत्रांचा संच नाही, तर त्याद्वारे सत्तेचा गैरवापर, लैंगिक शोषण, ब्लॅकमेल आणि प्रभावशाली लोकांना मिळणाऱ्या संरक्षणाचे भयावह वास्तव समोर येते. 

अल्झायमर रोगाचे लवकर निदान

नमस्कार मित्रांनो,

अल्झायमर हा रोग जगभरातील लाखो लोकांच्या आयुष्यात अंधकार निर्माण करतो. स्मरणशक्ती हळूहळू नष्ट होणे, प्रियजनांना ओळखता न येणे आणि स्वतंत्र जीवन जगता न येणे, हे या रोगाचे भयानक परिणाम आहेत. जगभरात 5 कोटींहून जास्त लोक अल्झायमरने ग्रस्त आहेत. भारतातही ही संख्या झपाट्याने वाढते आहे. मात्र, 17 डिसेंबर 2025 रोजी प्रकाशित झालेल्या एका नवीन संशोधनाने या रोगाविरुद्ध लढण्यासाठी मोठी आशा निर्माण केली आहे. 

शिक्षण vs विवेक

 

आपण अभिमानाने म्हणतो- आपण आधुनिक आहोत, सुशिक्षित आहोत, विज्ञानाच्या युगात जगतो. पण वास्तवाकडे पाहिलं तर प्रश्न पडतो... खरंच आपण विवेकी झालो आहोत का? कारण शिक्षण वाढलं असलं, तरी अंधश्रद्धा कमी झाल्याचं चित्र दिसत नाही. उलट, ती नव्या स्वरूपात अधिकच बळावलेली दिसते.

आपण गप्प बसणार की बोलणार?

 

आपल्या समाजात एक धोकादायक सवय हळूहळू खोलवर रुजत चालली आहे, ती म्हणजे मौन. अन्याय दिसतो, वेदना ऐकू येतात, पण आवाज उमटत नाही. अन्याय अचानक घडत नाही, तो आपल्या गप्प बसण्यामुळे रोज थोडाथोडा वाढत जातो. त्यामुळे मौन हे फक्त शांतता नसते, ते अनेकदा अन्यायाला मिळालेलं मूक समर्थन असतं.

भूत असतात का?

भूत असतात का? हा प्रश्न शतकानुशतके मानवाला सतावतो आहे. जगभरातील संस्कृतींमध्ये भूतांच्या दंतकथा व कथित अनुभव सांगितले जातात. भारतात तर भूत-प्रेतांच्या दंतकथांचा अक्षरशः खच पडलेला आहे. पण वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून याकडे कसे पहावे? हे आपण यातून समजून घेऊया...

स्पेसएक्सची रेड प्लॅनेट सिटी अर्थात 'मंगळ सिटी '

नमस्कार! 

स्पेसएक्सचे संस्थापक एलॉन मस्क यांनी मंगळ ग्रहावर मानवी वसाहत स्थापन करणे हे आपल्या कंपनीचे मुख्य उद्दीष्ट बनवले आहे. चालू महिन्यापर्यंतच्या माहितीनुसार, स्पेसएक्सची योजना आता अधिक स्पष्ट आणि महत्वाकांक्षी झाली आहे. स्टारशिप हे पूर्णपणे पुनर्वापरयोग्य रॉकेट या योजनेचे केंद्रबिंदू आहे. मस्कच्या मते, मानवजात मल्टिप्लॅनेटरी (multiplanetary) होण्यासाठी मंगळावर स्वयंनिर्भर शहर उभे करणे आवश्यक आहे. हे प्रत्यक्षात आले तर पृथ्वीवर काही आपत्ती आली तरी मानवजात टिकून राहील. या लेखात आपण स्पेसएक्सच्या मंगळ योजनेची तपशीलवार माहिती घेऊया... 

इंडिगो आज… उद्या जिओ - एअरटेल?

इंडिगो एअरलाइन्सने गत काही महिन्यांत तिकिटांचे दर वाढवले, कॅन्सलेशन चार्जेस वाढवले, बॅगेज नियम कडक केले, तरीही ६५% पेक्षा जास्त मार्केट शेअर त्यांच्याकडेच राहिला. कारण? विमान क्षेत्रातील स्पर्धा जवळपास संपल्यात जमा आहे. स्पाइसजेट दिवाळखोरीच्या उंबरठ्यावर, GoFirst बंद पडली, Vistara-Air India एकत्र होऊनही अद्याप चाचपडतच आहे. परिणामी इंडिगोची धारणा “आपण राजे” अशी झाली आणि ग्राहकांच्या खिशावर थेट डाका पडू लागला.

आता याच गोष्टीचा विचार टेलिकॉम क्षेत्रात करा.

आरोग्य : खरं धन, खरं जीवन

“पहिलं सुख तें जन्माचें दुसरं सुख निरोगी काया”

संत तुकारामांनी साडेतीनशे वर्षांपूर्वी लिहिलेली ही ओळ आजही तितकीच खरी आहे. पैसा, पद, प्रतिष्ठा – सगळं मिळालं तरी शरीर साथ देत नसेल तर सगळं व्यर्थ. आरोग्य ही फक्त रोग नसण्याची अवस्था नाही; ती शारीरिक, मानसिक, सामाजिक आणि आध्यात्मिक संतुलनाची अवस्था आहे.

इतिहासाची पहिली नोंद कोणती?

जगातील पहिला इतिहासलेख कोणता?

हा प्रश्न विचारला की बहुतेकांना ग्रीक इतिहासकार हेरॉडोटस (ई.स.पू. ४८४), चीनमधील सिमा क्वियान (ई.स.पू. १४५) किंवा भारतातील काल्हणाचा राजतरंगिणी (१२ वे शतक) आठवतो.
पण खरे उत्तर आहे, ई.स.पू. ३१०० च्या सुमारास, म्हणजे आजपासून सुमारे ५१२५ वर्षांपूर्वी, इजिप्तमधील हायराकॉनपोलिस येथे सापडलेला एक सिल्टस्टोनचा तुकडा – नार्मर पॅलेट!

अंतराळ.. एक अनंत यात्रा!

रात्रीच्या आकाशाकडे बघितलं की मन आपोआप शांत होतं. तिथे लाखो-कोट्यवधी तारे चमकतात, चंद्र शांतपणे हसतो, आणि दूर कुठेतरी मंद प्रकाशाची रेघ म्हणून आपली आकाशगंगा दिसते. पण हे सगळं जेव्हा डोळ्यांसमोरून हटतं आणि मन आतल्या आत विचार करू लागतं, तेव्हा एकच प्रश्न उरतो – “आपण खरंच एकटे आहोत का?”

आयुष्य म्हणजे एक अनियंत्रित नदी

आयुष्य म्हणजे एक अनियंत्रित नदी. कधी शांत सपाट वाहते, तर कधी खडकांवर आदळून तीव्र वेगाने पुढे धावते. कधी आपण तिच्या प्रवाहात सहज तरंगतो, तर कधी तिच्या लाटांशी झुंज देताना श्वास गुदमरतो. चढउतार हे आयुष्याचे खरे स्वरूप आहे. हे चढउतार तेव्हाच जाणवतात जेव्हा आपण खोल खोल दरीतून वर येतो आणि मग अचानक समोर उंच शिखर दिसते. तिथे पोहोचल्यावर मागे वळून बघितले की लक्षात येते की, खाली पडल्याशिवाय वर चढता येत नाही.

देवगिरी किल्ला - महाराष्ट्राच्या अभेद्य वारशाची गाथा

महाराष्ट्राच्या मातीतील अनेक किल्ले आपल्या शौर्याच्या कहाण्या सांगतात, पण देवगिरी किल्ला (आज दौलताबाद म्हणून ओळखला जाणारा) त्यापैकी सर्वात रहस्यमयी आणि अभेद्य आहे. छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) जिल्ह्यातील हा किल्ला एका उंच डोंगरावर वसलेला आहे. तो दूरवरूनही आपले वैभव छाती फुगवून दाखवतो.

आज लोकांनी गुगलवर काय शोधले?

नमस्कार मित्रांनो!
तुम्ही रोज गुगल उघडता आणि काही ना काही शोधता. पण कधी विचार केलाय का, आज जगभरातले आणि आपल्या भारतातले लोक नेमके काय शोधतायत? चला, आज (३ डिसेंबर २०२५) गुगलवर सर्वाधिक ट्रेंड झालेले टॉपिक्स काय आहेत ते बघूया.

संकटात उभा राहतो तोच खरा मनुष्य!

 प्रत्येकाच्या आयुष्यात कधीतरी असा काळ येतो, जेंव्हा सगळं काही विस्कटलंय असं वाटतं. प्रयत्न करूनही गोष्टी हातातून निसटतात, आपल्याच लोकांकडून गैरसमज होतात आणि भविष्य धूसर दिसू लागतं. पण माणूस खरंच मजबूत आहे हे सिद्ध होतं ते अशा कठीण क्षणी. कारण अडचण माणसाला मोडत नाही… ती माणसाला घडवते.

बहुजनांनो, पदवीपर्यंत शिका मोफत!

१०वी नंतर करिअरचा प्रश्न प्रत्येक दलित-बहुजन कुटुंबात मोठा असतो. “पैसे नाहीत, कोचिंग नाही, मग काय करायचं?” हा प्रश्न मी गेली २५ वर्षांपासून ऐकतो आहे. पण खरं तर सरकारने SC, ST, OBC, VJNT, SBC साठी एवढ्या योजना सुरू केल्या आहेत की, जर नीट माहिती असेल तर कोणालाही ११वी-१२वी ते पदवीपर्यंत पूर्णपणे मोफत शिक्षण घेता येते.

२०२५-२६ साठी अपडेटेड संपूर्ण यादी :

भारतात पुन्हा मनुवाद येतोय का?

नमस्कार मित्रांनो,

“तुम्हाला वाटतंय का की मनुस्मृतीचा कायदा पुन्हा येईल?”

70 व्या वर्षी आई होणे बरोबर की चूक?

नमस्कार मित्रांनो,  

तुम्ही कधी विचार केलाय का की मातृत्वाला वयाची मर्यादा असते?  

गुजरातमधील जिवुनबेन रबारी या 70 वर्षीय महिलेने सगळ्यांना आश्चर्याचा धक्का दिला आहे. त्या IVF तंत्रज्ञानाच्या मदतीने आई बनल्या. हा केवळ वैद्यकीय चमत्कार नाही, तर स्वप्नांची, आशेची आणि दुर्दम्य इच्छाशक्तीची विजयगाथा आहे.

घडलं असं की…