“जिवंत असताना साथ सोडू नका”

गावातल्या शेवटच्या टेकडीवर राहणारा विठोबा काका आता ऐंशी पार करूनही रोज सकाळी चार वाजता उठायचा. त्याचा एकच नाद होता – त्याचा शेतातला जुना आंब्याचा झाड. ते झाड त्याने वयाच्या दहाव्या वर्षी लावलं होतं, वडिलांसोबत. आता ते झाड इतकं मोठं झालं होतं की सावलीत पंधरा-वीस माणसं आरामात बसू शकत होती. पण गेली दोन-तीन वर्षं ते झाड फळ द्यायचं थांबलं होतं. पानेही पिवळी पडायला लागली होती.

गावातले लोक म्हणायचे, “काका, झाड जूनं झालं. तोडून टाका. नवं लावा.”
पण विठोबा काका हसायचा आणि म्हणायचा, “हा माझा मित्र आहे. मित्राला सोडून कोण जातं?”एक दिवस गावात शहरातून एक मुलगा आला – राहुल. तो बी.टेक. झाला होता, नोकरी मिळाली नव्हती, म्हणून गावी परतला. त्याला शेतीची अजिबात आवड नव्हती. तो फक्त फोन आणि इंटरनेटमध्ये रमायचा. त्याच्या बाबांनी त्याला विठोबा काकांकडे पाठवलं, “जा, काकांकडे थोडं शिक. शेती कशी करतात ते बघ.”राहुल पहिल्या दिवशी काकांसोबत शेतात गेला. काका त्या आंब्याखाली बसून झाडाला पाणी घालत होते. राहुल चिडला, “काका, हे झाड तर मेलेल आता. एवढं पाणी का घालता?”काका हसले, “मेलं तरी चालेल. पण जिवंत असताना साथ सोडायची नाही.”राहुल हसला. त्याला वाटलं काका वेडे आहेत.दिवस गेले. राहुल रोज यायचा. काका त्याला कधीच काही शिकवायचे नाहीत. फक्त स्वतः करायचे आणि राहुलाला बघायला सांगायचे. कधी खत घालायचे, कधी खुरपणी करायची, कधी फक्त बसून झाडाशी बोलायचे.एकदा राहुलला राग आला. “काका, तुम्ही मला काही शिकवतच नाहीत. फक्त बसून राहता.”काका शांतपणे म्हणाले, “बाळ, शेती शिकवता येत नाही. ती फक्त अनुभवातून येते. आणि अनुभव येतो विश्वासातून. तू माझ्यावर विश्वास ठेवला नसशील तर मी काही बोललो तरी तुला कळणार नाही.”राहुल गप्प बसला.पावसाळा आला. खूप पाऊस पडला. गावात पूर आला. विठोबा काकांचं घर पाण्याने वेढलं गेलं. सगळे लोक उच्चस्थळी गेले. राहुलला आठवलं – काका एकटेच आहेत.तो धावत गेला. पाणी गुडघ्यापर्यंत होतं. काका घरात बसले होते, त्यांच्याकडे काहीच सामान नव्हतं, फक्त एक छोटी पिशवी आणि त्यात त्यांच्या बायकोचा फोटो.राहुल ओरडला, “काका, चला लवकर!”काका हसले, “मी इथेच राहणार. माझं झाड एकटं सोडून कुठे जाणार?”राहुलला रडू कोसळलं. त्याने काकांना ओढलं, जबरदस्तीने बाहेर काढलं आणि नावेत बसवलं.दोन दिवसांनी पाणी उतरलं. राहुल आणि काका परत आले. आंब्याचं झाड उभं होतं. पण त्याची एक मोठी फांदी तुटली होती.काका तिथे बसले आणि रडायला लागले. पहिल्यांदाच राहुलने काकांना रडताना बघितलं.राहुल शांतपणे म्हणाला, “काका, आता नवं झाड लावूया.”काका डोळे पुसले आणि म्हणाले, “नको. हे झाड अजून जिवंत आहे.”राहुलला काही कळलं नाही.दुसऱ्या दिवशी सकाळी राहुल आला तर बघतो तर काका त्या तुटलेल्या फांदीखाली खड्डा करत होते. त्यांनी ती फांदी कापली आणि तिचा भाग पुन्हा जमिनीत रोवला होता.राहुल हसला, “काका, हे काय?”काका म्हणाले, “हा माझा मित्र आहे ना? त्याला मी सोडलं नाही, म्हणून त्यानेही मला सोडलं नाही. आता त्याचा मुलगा उगवेल.”ती फांदी खरंच उगवली. पुढच्या वर्षी तिने दोन-तीन फळं दिली.राहुल आता गावात राहतो. तो शेती करतो. आणि रोज सकाळी तो विठोबा काकांसोबत त्या नव्या झाडाखाली बसतो.लोक विचारतात, “राहुल, तुला शेती कधी कळली?”तो हसतो आणि म्हणतो, “शेती नव्हे, मला नातं कळलं. जे जिवंत असतं त्याला साथ सोडायची नसते – मग तो माणूस असो की झाड.”

0+ Great