गावाचं नाव होतं कोरेगाव. तिथे एक प्राचीन देव्हारा होता. लोक म्हणायचे, त्या देव्हार्यात रात्री एक प्रचंड काळा साप येतो आणि जो कोणी एकटं तिथे जातो त्याला दंश करतो. म्हणून गावात नियमच झाला होता – संध्याकाळनंतर कोणीही देव्हार्याजवळ जात नाही. लग्नात मुहूर्त असला तरी रात्री ७ नंतर देव्हार्यात पूजा नाही. मुलांचं लग्न ठरलं की घरचे आधी जाऊन सापाला दूध ठेवायचे, “आमच्या लेकराला काही करू नको” म्हणून.
गावातली शीतलताई – वय ३५, विज्ञान शिकवणारी शाळेतली मॅडम. तिचा नवरा दोन वर्षांपूर्वी कर्करोगाने गेला. तेव्हापासून लोक तिला “अपशकुनी” म्हणायला लागले होते. म्हणे “तुझ्या नवऱ्याला सापाने दंश केला म्हणून गेला.” खरं तर तो इस्पितळात मेला होता, पण अंधश्रद्धा कधी तथ्य बघते?एकदा गावात दुष्काळ पडला. पाऊसच पडेना. गावकरी म्हणाले, “देव्हार्यातल्या सापाला राग आलाय. त्याला सोन्याची नागिण हवी आहे.” कोणीतरी म्हणालं, “कोणीतरी रात्री जाऊन सापाला सोन्याची नागिण देऊन येईल, तेव्हाच पाऊस पडेल.”सगळे गप्प. कोणीही पुढे येईना.शीतलताई शांतपणे उठल्या आणि म्हणाल्या, “मी जाईन.”सगळे स्तिमित. “तू वेडी झालीस? तुझ्या नवऱ्याला तर…”ताई म्हणाल्या, “माझा नवरा इस्पितळात मेला. सापाला काही एक देणं-घेणं नव्हतं. आणि हो, मी रात्री १२ वाजता जाणार. सगळ्यांनी बघायचं असेल तर या.”गावकरी हसले. “ठीक आहे, बघूया तुझी हिम्मत.”रात्री ११.५५ वाजता शीतलताई देव्हार्यात गेल्या. हातात टॉर्च, एक काचेचं बॉक्स आणि एक लांब काठी. गावकरी लपून लपून बघत होते.देव्हार्यात खरंच एक मोठ्ठा साप होताच – पण तो काळा नव्हता, रॅट स्नेक (उंदूर मारणारा) होता. त्याला दूध आवडत नाही, पण गावकऱ्यांनी रोज दूध ठेवल्यामुळे तो तिथेच राहू लागला होता.शीतलताईंनी शांतपणे काठीने सापाला काचेच्या बॉक्समध्ये टाकलं. बॉक्स बंद केला आणि बाहेर येऊन गावकऱ्यांना दाखवलं.“हा आहे तुमचा ‘देव्हार्याचा साप’. हा विषारी नाही. उंदूर मारतो. दूध पित नाही, तरी तुम्ही रोज ठेवता म्हणून याच्या पोटात दूध सडतंय, त्याला त्रास होतोय. आता ह्याला जंगलात सोडते.”सगळे अवाक्.दुसऱ्या दिवशी सकाळी ताईंनी सापाला गावापासून दूर जंगलात सोडलं. संध्याकाळी मुसळधार पाऊस कोसळला.गावकरी लाजले. पुढे त्याच आठवड्यात शीतलताईंनी गावात विज्ञान मंडळ सुरू केलं. लहान मुलांना साप, विंचू, कीटक यांच्याबद्दल शिकवलं. आता कोरेगावमध्ये रात्रीही देव्हारा उघडा असतो. लग्नाची मिरवणूक रात्रीही जाते.आणि जुन्या लोकांना कोणी “साप दिसला” म्हणून घाबरवलं की लहान मुलं हसतात आणि म्हणतात,
“आता शीतलताई आहेत ना गावात… सापाला पण समजावतात!”अंधश्रद्धा नाहीशी होत नाही, पण तिला प्रश्न विचारायला शिकवलं की ती लपून बसते.
गावातली शीतलताई – वय ३५, विज्ञान शिकवणारी शाळेतली मॅडम. तिचा नवरा दोन वर्षांपूर्वी कर्करोगाने गेला. तेव्हापासून लोक तिला “अपशकुनी” म्हणायला लागले होते. म्हणे “तुझ्या नवऱ्याला सापाने दंश केला म्हणून गेला.” खरं तर तो इस्पितळात मेला होता, पण अंधश्रद्धा कधी तथ्य बघते?एकदा गावात दुष्काळ पडला. पाऊसच पडेना. गावकरी म्हणाले, “देव्हार्यातल्या सापाला राग आलाय. त्याला सोन्याची नागिण हवी आहे.” कोणीतरी म्हणालं, “कोणीतरी रात्री जाऊन सापाला सोन्याची नागिण देऊन येईल, तेव्हाच पाऊस पडेल.”सगळे गप्प. कोणीही पुढे येईना.शीतलताई शांतपणे उठल्या आणि म्हणाल्या, “मी जाईन.”सगळे स्तिमित. “तू वेडी झालीस? तुझ्या नवऱ्याला तर…”ताई म्हणाल्या, “माझा नवरा इस्पितळात मेला. सापाला काही एक देणं-घेणं नव्हतं. आणि हो, मी रात्री १२ वाजता जाणार. सगळ्यांनी बघायचं असेल तर या.”गावकरी हसले. “ठीक आहे, बघूया तुझी हिम्मत.”रात्री ११.५५ वाजता शीतलताई देव्हार्यात गेल्या. हातात टॉर्च, एक काचेचं बॉक्स आणि एक लांब काठी. गावकरी लपून लपून बघत होते.देव्हार्यात खरंच एक मोठ्ठा साप होताच – पण तो काळा नव्हता, रॅट स्नेक (उंदूर मारणारा) होता. त्याला दूध आवडत नाही, पण गावकऱ्यांनी रोज दूध ठेवल्यामुळे तो तिथेच राहू लागला होता.शीतलताईंनी शांतपणे काठीने सापाला काचेच्या बॉक्समध्ये टाकलं. बॉक्स बंद केला आणि बाहेर येऊन गावकऱ्यांना दाखवलं.“हा आहे तुमचा ‘देव्हार्याचा साप’. हा विषारी नाही. उंदूर मारतो. दूध पित नाही, तरी तुम्ही रोज ठेवता म्हणून याच्या पोटात दूध सडतंय, त्याला त्रास होतोय. आता ह्याला जंगलात सोडते.”सगळे अवाक्.दुसऱ्या दिवशी सकाळी ताईंनी सापाला गावापासून दूर जंगलात सोडलं. संध्याकाळी मुसळधार पाऊस कोसळला.गावकरी लाजले. पुढे त्याच आठवड्यात शीतलताईंनी गावात विज्ञान मंडळ सुरू केलं. लहान मुलांना साप, विंचू, कीटक यांच्याबद्दल शिकवलं. आता कोरेगावमध्ये रात्रीही देव्हारा उघडा असतो. लग्नाची मिरवणूक रात्रीही जाते.आणि जुन्या लोकांना कोणी “साप दिसला” म्हणून घाबरवलं की लहान मुलं हसतात आणि म्हणतात,
“आता शीतलताई आहेत ना गावात… सापाला पण समजावतात!”अंधश्रद्धा नाहीशी होत नाही, पण तिला प्रश्न विचारायला शिकवलं की ती लपून बसते.
0+
Great
Great
पोस्ट्स
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा