अर्नेस्ट शॅकल्टन..!

अंटार्क्टिकाचा बर्फाळ प्रदेश... सगळीकडे डोळ्यांना झोंबणारा पांढराशुभ्र बर्फ. थंडीचा कडाका असा की श्वासही गोठून जाईल. अशा निर्जीव, निर्दयी भूमीत एक माणूस आपल्या स्वप्नांसह उभा होता. त्याच्या डोळ्यांत भीती नव्हती, तर वेड होतं... अंटार्क्टिका पार करण्याचं... तो होता अर्नेस्ट शॅकल्ट (Ernest Shackleton). 1914 साली त्याने एक अशक्य असा निर्धार गेला. संपूर्ण अंटार्क्टिका खंड पायी पार करण्याचा.

त्या काळात जग दुसऱ्या महायुद्धाच्या उंबरठ्यावर होतं. पण शॅकल्टनचे लक्ष युद्धावर नव्हतं, तर बर्फाच्या महासागरावर होतं. त्याने एक जाहिरात दिली की, धोकादायक प्रवासासाठी माणसं हवीत. कमी पगार, प्रचंड थंडी, आणि जिवंत परत येण्याची अजिबात खात्री नाही. तरीही अनेकांनी प्रतिसाद दिला. शेवटी 27 जणांची टीम तयार झाली. त्यांच्या आशा, स्वप्नं आणि जिद्द घेऊन ते एन्ड्युरन्स या जहाजातून अंटार्क्टिकाकडे निघाले.

प्रवासाच्या सुरुवातीला सगळं सुरळीत होतं. समुद्र शांत होता. पण जसजसे ते अंटार्क्टिकाजवळ पोहोचले, तसतसं निसर्गाने आपलं खरं रौद्र रूप दाखवण्यास सुरुवात केली. बर्फाचे प्रचंड तुकडे त्यांच्या मार्गात उभे राहिले. थंडी वाढत गेली. आणि एक दिवस असा आला, जेव्हा एन्ड्युरन्स जहाज बर्फाच्या समुद्रात अडकले. ते पुढे जाऊ शकत नव्हतं. मागे फिरणं अशक्य होतं. जहाज बर्फात अडकून हळूहळू वाहत राहिलं.

दिवस गेले, आठवडे गेले. आशा कमी होत गेली. बर्फाचा दबाव वाढत होता. जहाज कुरकुरत होतं, तडतडत होतं. आणि एके रात्री ते तुटण्यास सुरू झालं. हा लाकूड तुटल्याचा आवाज, माणसांच्या मनातल्या भीतीपेक्षा मोठा होता. काही दिवसांतच एन्ड्युरन्स पूर्णपणे बर्फाखाली गायब झाले त्यांच्या पायाखालची जमीनच जणू निसटली. आता ते 27 जण... मध्यात बर्फाचा महासागर... आणि आजूबाजूला मृत्यू.

पण त्या क्षणी शॅकल्टन खचला नाही. त्याने आपल्या सहकाऱ्यांकडे पाहिलं आणि शांतपणे सांगितलं, 'आपण सगळे जिवंत परत जाणार.' त्याच्या आवाजात इतका आत्मविश्वास होता की, निराश मनांनाही आशेचा किरण दिसू लागला. त्यांनी बर्फावरच तंबू टाकले. जगण्यासाठी शिकार केली. सील आणि पेंग्विन खाऊन ते दिवस ढकलू लागले. थंडी असह्य होती, पण त्याहून भयानक होती ती अनिश्चितता.

महिने उलटले. थांबणं आता शक्य नव्हतं. त्यांनी तीन छोट्या बोटी घेतल्या. बर्फाच्या समुद्रातून मार्ग काढत प्रवास सुरू केला. प्रचंड लाटा, अंग गोठवणारा वारा, आणि मृत्यूची सावली. या सगळ्यांशी झुंज देत ते शेवटी एलिफन्ट बेटावर पोहोचले. पण तिथेही कोणती मदत नव्हती. ती जागा पूर्णपणे निर्जन होती. आता जगण्याची एकच आशा उरली होती. मदत मिळवणं.

शॅकल्टनने एक धाडसी निर्णय घेतला. तो स्वतः काही सहकाऱ्यांसोबत मदत आणायला जाणार होता. त्याने एका छोट्या बोटीतून जवळपास 1300 किलोमीटरचा महासागराचा प्रवास सुरू केला. समोर होता अथांग समुद्र. लाटा डोंगराएवढ्या उंच होत्या. वारा धारदार सुरीसारखा कापत होता. बोट कधी आकाशात उंच उडत होती, तर कधी खोल दरीत कोसळत होती. पाणी आत शिरत होतं. हात गोठत होते. पण शॅकल्टनचा निर्धार ढळत नव्हता.

अनेक दिवसांच्या या जीवघेण्या प्रवासानंतर ते शेवटी दक्षिण जॉर्जिया बेटावर पोहोचले. पण अजूनही संकट संपले नव्हते. ते बेटाच्या चुकीच्या बाजूला उतरले होते. तिथे कोणतीही वस्ती नव्हती. समोर होते उंच पर्वत. हिमनद्या. तरीही त्यांनी हार मानली नाही. त्यांनी 36 तासांची अविरत पदयात्रा केली. थंडी, थकवा, भूक सगळं सहन करत ते शेवटी एका व्हेलिंग स्टेशनवर पोहोचले. तिथे लोकांनी त्यांना पाहिलं तेव्हा त्यांना स्वतःच्या डोळ्यांवर विश्वास बसत नव्हता.

शॅकल्टनने ताबडतोब आपल्या उरलेल्या सहकाऱ्यांना वाचवण्याची तयारी सुरू केली. अनेक अडथळ्यांनंतर तो पुन्हा एलिफन्ट बेटावर पोहोचला. आणि तो क्षण... जणू चमत्कारच होता. त्याने आपल्या सर्व सहकाऱ्यांना जिवंत पाहिलं. एकही माणूस मृत्युमुखी पडला नव्हता. 27 पैकी 27 जण सुरक्षित परतले.

ही कथा फक्त एका मोहिमेची नाही. ही कथा आहे नेतृत्वाची, जिद्दीची आणि आशेची. शॅकल्टनने कधीही हार मानली नाही. त्याने भीतीला कधीच स्वतःवर राज्य करू दिलं नाही. तो स्वतःपेक्षा आपल्या लोकांसाठी जगला. म्हणूनच आजही त्याचं नाव आदराने घेतलं जातं.

अंटार्क्टिकाच्या त्या गोठलेल्या प्रदेशात, जिथे जीवन अशक्य होतं, तिथे शॅकल्टनने सिद्ध केलं की, परिस्थिती कितीही कठीण असो, जिद्द आणि नेतृत्व असेल, तर माणूस मृत्यूच्या दाढेतूनही परत येऊ शकतो.

0+ Great